Pazina base

Pazina 2

 

Contos 
Libros 
Poesias 
Vocabulariu 
Ritzetas 
Logos de bisitare 
Limba 
Pazina 1Pazina 2
  Carrasegare (de Nanni Falconi)
  Naschid'est (de Pietro Casu)
  No Irmentikes (de Fabio Coronas)
  Makkighine (de Gianfranco Coizza)
  S'Abe (de Pietro Pisurci)
  Si non podes  (de Tom Lehrer)

 

 

 

  
SU FURISTERI

(Nanni Falconi - Pattada)


I

Sgarrigadu induna

vidda ismentigada

mustrat unu furisteri

muntenzendela in manu

s'anima sua ispasimada.


Est innoghe pro chircare

su chi l'an dadu naschende

ch'est cuadu indunu cerchiu.

II

Cand'est pedra frundida

s'assat mischina s'anima

intro 'e una gabbia allutta.


Si faghet cava de tossicas manias.

III

Nudda a pius de iscoberrere

francu cussa paraula

chi non bessit a l'abberrere.


Cabulat isperiendesi s'umbra

addainanti a isse in sa garrera,

solu sa musca lu percossata.

IV

unu gruppu de omines

si coronat un'ampulla

e agatan comente sempre

in fundu a sa tazza s'allegria.


Istende innoghe

ateru non pessana

si non ch'istana

indunu logu feu.

V

Si lassat leare dae s'antùa

a cuddas boghes chi lu jamana,

chena dolu l'aberin s'anima sua.


Setzi cun nois non ti nd'andes!

Benidinde a s'umbra non ti cogas!

VI

A lacanas de s'arida chiza

su sole calende

li cuat in cara su misteriu.

In sa passizada de sas cummedias

sa Dominiga che li falat subra

cun tzoccos de risu e de zente mudada.


Lassan tottu chi sa vida

che lu trasinet in s'oru,

chi che l'istratzet

s'anima dae s'ossu.

VII

Istende sempre solu

dat anneu a sa terra

custa presenzia sua.

Ballizat indunu sole alluttu.


S'anima maltzida

in sos muros de sa cara

non si b'ischit pius cuare.

VIII

Ch'iscodulat subra

unu muntone de alga

un'ambulante Marocchinu

frazigu de vinu fina a s'ossu.


Isse chircat calchi cosa l'imparet

in sas pijas de sas caras chi s'addopian,

in sos cantigos de sos rospos dae sos pojos.

IX

Lassal'andare non lu nusches

cuddu fumu

chi s'imberghet subra sas coberturas.

Non ti lasses leare dae su desizu.


Frantu dae sas lughes de sas domos

no intendes su risu de sa zente

non bides su normale 'e su mundu.


As in mente cuddu marocchinu

lassadu in s'impedradu a sa notte

a su serenu a s'astrau e a sa luna.


 

NO IRMENTIKES

(Fabio Coronas)

(Siniscolesu)


Sos ocros dae s'irgonza son tancatos

ca iden su dolore in cussas caras

ki an tentu dae s'istoria petzi lacrimas

cuamos sa cussentzia e nos callamos

Unu continente intreu petindhe caritate

pro sa neke de tennere ateru coloritu

e kin sa morte a fiancos unicu dirittu

petin petzi pane e dinnitate

Sa zente tzivile abaitat ispantata

cussas criaturas lanzas ke sa terra

paret populu essitu dae una gherra

trista cundenna pro s'Africa irfruttata

Ucas prenas de paraulas

onzi die ammentan su massacru

in numene de su cunsensu armatu

sa modernitate non timet mancu faulas

Ammenta omine e no irmentikes

ki cussas vitas no alen su dinari

ki perdes kin su jocu o su precare

si non tenes neke non bi pesses

 

 

 

 

 

IL PASSEGGERO



Smistato in una

stazione di rottami

alza al cielo un passeggero

il suo braccio fantastico

tenendo la sua droga in pugno.


Viaggia per giungere

al mistero del suo essere

nascosto dentro al cerchio.

II

Come sasso nella polvere

s'arida meschina l'anima

dentro l'ardente gabbia.


Si fa cava di tossiche manie.

III

Nulla ha più da vivere

se non quella parola

che non esce ad aprirlo.


Cammina e fissa l'ombra

davanti a lui sulla strada

inseguito solo dalle mosche.

IV

Un circolo d'uomini siede

attorno alla bottiglia

e trova come sempre

in fondo al bicchiere la salvezza.


Vivendo qui

altro non pensano

se non che si abita

un fetido buco.

V

Delirante lo sgomento che lo coglie

alle voci che lo chiamano, perverse

squarciano veli d'insondabili pudori.


Siedi con noi e non passare,

vieni al riparo dalla canicola.

VI

Il sole calando sugli aridi

confini della mente

copre il mistero del silenzio.

Alla passeggiata delle commedie

la domenica gli deflagra addosso

con scopi di sorrisi e di vestiti buoni


Lasciano che la sua storia

gli passi sopra e gli strappi

l'anima dall'osso

 

VII

Addossato alla sua posizione

sputtana la terra

con la sua presenza.

Sotto un sole cane gongola.


Non si sa più nascondere

oltre il muro della sua faccia

la sua anima marcia.

VIII

Rotola sopra

un cumulo d'immondizia

un ambulante Marocchino

fradicio di vino fino all'osso.


Lui cerca qualche utile verità

nello sdoppiarsi delle facce

nei canti di rospi dalle pozze...

IX

Scansa l'odore del lento

filo di fumo che s'invola

sopra i tetti delle case.

Ne t'inganni l'odore delle cucine.


Fuori dalla luce delle finestre,

non odi le risate delle famiglie

ne tutto il normale delle cose.


Incombe su di te il Marocchino

lasciato sul lastrico notturno

alla gelida chiarezza lunare.


 

NON DIMENTICARE



Occhi chiusi di vergogna

alla vista del dolore su quei volti

che hanno avuto dalla storia solo lacrime,

tacciamo nascondendo la coscienza.

Un intero continente chiede carità

per la colpa d'una pelle d'altro colore

e la morte al fianco come unico diritto,

chiedono solo pane e un po' di dignità.

Guardano con spavento le civili genti

quelle creature magre come terra arsa

che sembrano scampate ad una guerra,

triste condanna per l'Africa sfruttata.

Bocche ricolme di parole

ogni giorno ricordano il massacro

nel nome del consenso armato,

neppure di menzogne ha paura la modernità.

Ricorda uomo e non dimenticare

che quelle vite non valgono i denari

che perdi con il gioco o la preghiera,

se non hai colpe non ci pensare

 

 

 

MAKKIGHINE

(Gianfranco Coizza)

(Logudoresu)


Beni a brusiare su kelu

Beni a brusiare sa terra

Beni a m'allughere s'animu

A iffunder kin guttias de sole

Su coro'e sa morte.

Ki brusien tottu custas domos

Ki brusiet tottu custa zente.

Ki falen rajos a allucorare su notte

Ki bolen predas a secare sos bridos.

Kerjo 'esser trumentu

Kerjo esser una frama.

Battimi unu mundu 'e sonniu

Kin mizzas d'isteddos rughende

Et tottu sos istendardos brusiande.

Et tottu sos omines ammakiaos

Abbokinen a sa luna.

Su bentu bortulet sos arbores

Benzat s'iberru

Et su kelu abbarret nigheddu.

Fakemi morrere.

Fakemi morrere biende

Su kelu ruju et su mare arbu

Sas predas nadrande et sos arbores bolande.

bolande.

Fakemi ammakiare

Fakemi intrare in su coro 'e su focu

Pro brusiare cada zustissia

Pro allughere sa resone.


 

PAZZIA



Vieni a bruciare il cielo

Vieni a bruciare la terra

Vieni ad accendermi l'anima

A bagnare con gocce di sole

Il cuore della morte.

Che brucino tutte queste case

Che bruci tutta questa gente.

Che i lampi illuminino la notte

Che volino pietre a rompere i vetri.

Voglio essere tormento

Voglio essere una fiamma.

Portami un mondo di sogno

Con migliaia di stelle che cadono

E tutte le bandiere che bruciano.

E tutti gli uomini impazziti

Che urlano alla luna.

Il vento capovolga gli alberi

Venga l'inverno

Ed il cielo resti nero.

Fammi morire.

Fammi morire vedendo

Il cielo rosso e il mare bianco

Le pierte che nuotano e gli alberi

che volano.

Fammi impazzire

Fammi entrare nel cuore del fuoco

Per bruciare ogni giustizia

Per accendere la ragione.


 

 

NASCHID'EST

Cantone 'e Nadale in logudoresu

(Pietro Casu, 1930)


1)

Nàschid' est in sa capanna

poveritta de Betlè

in sa notte piùs manna

de su chelu s' altu Re.

Torrada:

"Gḷria, gḷria!" cantan in chelu

lùghidos ànghelos pro s'altu Re.

"Paghe e vitṭria", s'as bonu zelu,

ànima p̣vera, cantan pro te.


2)

E in giru a sa domitta

de anghèlos si falàt

una truma beneitta,

chi 'olende s'allumàt. 5)

E tuccàn de s'oriente

cun s'istella sos tres Res;

l'adoràn devotamente:

"Bambineddu inoghe ses?".

3)

E benian sos pastores

incantados, cre non cre,

e in cussos risplendores

appuntan lestros su pe.6)

E abertu su tesoro,

liberales li donàn

cun intzensu, mirra e oro,

e cuntentos sich'andàn.

4)

E narat dognun' in coro:

"Bambineddu inoghe so.

Non ti 'atto prata e oro,

ma cust'ànima ti do."7)

E Zuseppe cun Maria

luminosos tottu in se

Li naràn in allegria:

"Fizu, tottu amus pro Te!"


 

 

CARRASEGARE

(Nanni Falconi - Logudoresu)


Su sero de Martis de carasegare

una frotta 'e piseddos in sa garrera

ca no ischian pius sae si faghere

ponen iffattu a unu 'etzu imbreagu.

Cotturone ! Cotturone!

Chie li tirat sas coeddas irragadas

chie ajuat su 'inu a lu ruere.

Cotturone ! Cotturone !

S'imbican calecunu si che fuini

a si cuare in sa contonada,

ma luego mi torrana a lu percossar

 

 

SI NON PODES

de Tom Lehrer

 

Si non podes atzapare Osama  —  ¡gherra a s'Irac!

Si su mercadu est unu problema  —  ¡gherra a s'Irac!

Si su terrorista est fraitosu,

Si Pachistan paret commutosu,

Si su Nord Corea est arrischiosu  —

¡Gherra a s'Irac!

 

Si non tenimus perunu alleadu  —  ¡gherra a s'Irac!

Si calchidunu nos at affutadu  —  ¡gherra a s'Irac!

E tando malasorte a sos ispetores,

Miramus malos a sos eletores,

A conca bassa isculta sos governadores  —

¡Gherra a s'Irac!

 

Preventiva est cust'aggressione  —  ¡gherra a s'Irac!

Impara a su mundu una letzione  —  ¡gherra a s'Irac!

Tennenet armamentos chi non podimus bider,

E tando eo mi ponzo a rier,

Ca motivu bonu est pro fagher sa  —

¡Gherra a s'Irac!

 

Si sas furas de sas corporatziones sunt aggraende  —  ¡gherra a

  s'Irac!

Si ses implicadu e ti sunt investighende  —  ¡gherra a s'Irac!

Si sa poĺtiga tua est dùplitze,

e cuare·la no est fàtzile,

Si su puzoneddu tuo s'est fatu ḍtzile  —

¡Gherra a s'Irac!

 

Si non t'ant mai eleghidu  —  ¡gherra a s'Irac!

Si s'umore tuo est bortuladu  —  ¡gherra a s'Irac!

Chi Saddam cheret tzoccare, as timidu,

Totu sas bombas chi li as bendidu,

e si s'imperu tuo est isvanidu  —

¡Gherra a s'Irac!

 

Sighi s'esempiu e sighi su cumandu  —  ¡gherra a s'Irac!

Su podere nostru non cheret cuntrastadu  —  ¡gherra a s'Irac!

¿A non ses de accordu? ¡Traighimentu!

Faghimus sa gherra custu mamentu,

Finas si sas resones las tenet su bentu  —

¡Gherra a s'Irac!

 

 

S'ABE

(Pietro Pisurci)

Cantende in sa furratza m'istaia

unu sero chi andaiat aerasitta,

falada a terra nde fi' sa labia,

sa saba tebiedda, e quasi fritta:

benit un'abe a sa dulcura, o sia'

sa mala sorte sua chi l'at gitta.

"Abe,-li nesi-,dae sa saba attesu,

chi cant'esdulche in s'oru est agra in mesu"

 

Issa,lende su 'olu bolesit alta,

e cando pensaia chi fit ritirada

accolla a bentu in puppa, e ala ispalta,

a murmuttu a murmutu chi fi' torrada

Bolat et torrat,peṛ no s'appalta'

dae sa labia,ch'anzis s'accostada:

tantu e tantu s'accostat, chi basat

s'oru de sa labia,inue si pasat.

 

Sende pasada, lestra si nde pesa'

mustrende chi teniat grande paura;

bolat e torrat cun pius lestresa,

appende infustu dente in sa dulcura:

confidada in sa sua lezeresa,

intrat a intro pastura pastura

e si ponet a paschere a dispettu.

E deo,fin'a a tando mudu e chietu:

 

"troppu-li nesi-ses, abe , attrivida,

attenzione no che dias borta;

s'intras a intro (a comente est lenida)

lascinas e che rues,eadi morta!

Attenzione cant'as cara sa vida:

mancari gitas alas pagu importa'

pro chi sas alas,chi ti dan sa fua,

si las infundes sun sa morte tua.

 

" in sos fiores, o abe,su paschinzu

ti chirca, e no in una costa ratta

de una labia ch'est totta lascinzu.

Pro pagu chi ti fides. ealla fatta!

Ammentadi - li nesi-s'istivinzu

chi est antigu, e ancora si tratta':

ch'imbitzadu su sorighe a su casu

non pasa' fin'a bi perder su nasu"

 

Issa chi postu s'ha' sa conca a pala,

sighit s'idea comintzada,

e tzega tzega a sa saba che fala',

e biet a trimpone, a s'imbentrada.

Sende biende s'infundet un'ala

e,fattende pressosa sa pesada,

s'atera s'infunde',chi teniat asciutta,

e cando penso ch'olet l''ido rutta...

 

Issa, corza!,si cheret reminare

a si nd'essire, peṛ no podia':

a bolu no,ca no podet bolare;

a nadu, bi l'impedit sa labia;

e,proende si si podet appiccare,

una franca andait s'atera 'eniat.

Peṛ l'ale' pagu sa refrega:

cantu pius s'affanna' pius s'annega'

 

E una,e milli 'oltas s'afferraiat

a sa labia, e che daiat' borta;

recuperat luego e bi torraiat,

e ruiat a bagnu un'ater'orta;

a s'ultima, bidende chi annegaiat

e connoschende tzertu chi fit morta,

bettat unu suspiru lamentosu:

"Ahi!chi tentadu m'at su puzzinosu!"

 

Custu no lu potesi digirire

cun tottu chi nd'aia piedade:

"Como-li nerzei- o abe,as a ischire

si t'appo nadu o no sa veridade.

Nara si ti podia pius avvertir

in cunfidenzia, e bona libertade;

e pro no aer postu mente a mie

mori,peṛ sa culpa 'ettal' a tie.

 

"Ei como? Ei como l'as intesa?

bennida ses a cantu naraia?

Ue est andada sa tua lezeresa?

Inue est sa vivesa e bizarria?

Pesadi a bolu, si podes, pesa,

gia gighes alas, ma pius perfidia;

peṛ tottu ti servi' de imbarassu:

como no tenes alas, e ne passu.

"Non podes narrer: "Giustiscia ti paghet"

tue e nisciunu nd' a' sa cajone.

Mentras ,da chi su dulche ti piaghe'

t'aggrade's'agru puru, chi est rejone;

no mi nd'allegro, peṛ mi lu faghe'

narrer sa tua vana presunzione.

Pagu t''ale' como chi t'attapes:

tue l'as cherfidu e tue l'appes.

 

" Tue e nesciunu ti l'a' causadu,

non culpes a fulanu, ne a suttanu

ca ti l'appo una 'olta e tantas nadu;

no ti podia afferrare a sa manu.

Accaristia non m'appo segadu

sa conca, e tottu m'est istadu vanu.

Narami s'est veridade o imposturia,

in cuddu mundu contu ti nde dia!

 

"Naralu giaru e chena cobertura,

s'appo rejone o si lu podes, nega.

Pro ponner mente,o abe, a sa dulcura

ti ses bettada a morrer a sa tzega.

Sempre t'aia postu sa paura;

s'appo rejone, o si l'as tue, allega.

Narcomo s'est beru, disdiciada,

chi ses pro fagher s'ultima bucchiada!"

 

Cun boghe tremulenta e lastimosa

naresi' tando ( e appenas s'intendia')

" no ti mattanes,non chirches pius cosa,

chi est puntu 'e passare chi tenia.

Ahi! de me, miserina e isfortunosa,

bennida a morrer in una labia.

S'essere' nessi istada 'uddende e piena

de aer morte lestra e mancu pena!

 

"Non sento chi a sa morte so bennida:

peṛ su peus giau e sentimentu

est d'esser deo istada s'omicida

de me mantessi, e crudele istrumentu.

Naralu a cantos istiman sa vida

chi aberzan s'oju e sera' de iscarmentu.."

E no appende alenu a narrer piusu

la 'ido morta, rutta a franca in susu.

 

Abes edducas c'azis sa timoria

d''enner a unu casu tantu feu,

tenide custu impressu in sa memoria,

non bos sutzeda' simizante o peus.

Non pensedas chi sia' paristoria,

chi est cosa sutzedida in s'oju meu.

A dolu de chi' est morta, e morta s'ista',

e de me chi appo 'idu tale vista!

 


(c) 2003 Faeddos